Mid ka mid ah hoteellada waaweyn ee magaalada Kismaayo ayaa maanta martigeliyay kulan muhiim ah oo dabagal iyo wadatashi ah, kaas oo lagu qiimeynayay talooyinkii ka soo baxay Xafiiska Hanti-Dhowrka Guud ee Dowladda Jubbaland sanadkii hore. Kulankan ayaa diiradda lagu saaray dib-u-eegista talooyinkii hore, dar-dar gelinta hirgelintooda, iyo xoojinta nidaamka hufnaanta, isla xisaabtanka iyo maamul-wanaagga hay’adaha dowliga ah.
Kulankan oo ahaa mid si rasmi ah loo soo agaasimay, ayaa ka tarjumayay dadaalka joogtada ah ee Dowladda Jubbaland ay ugu jirto tayeynta nidaamka maaliyadeed iyo kor u qaadista isla xisaabtanka hay’adaha kala duwan ee dowladda.
Qaban-qaabada Kulanka
Kulanka waxaa soo qaban-qaabiyay Xafiiska Hanti-Dhowrka Guud ee Jubbaland, waxaana ka soo qeyb galay xildhibaano ka tirsan Golaha Wakiillada Jubbaland, mas’uuliyiin sare oo ka socday Wasaaradda Maaliyadda Jubbaland, iyo qaar ka mid ah shaqaalaha kale ee hay’adaha dowladda ee si dhow ula shaqeeya nidaamka maaliyadeed.
Sidoo kale, kulanka waxaa goob joog ka ahaa khubaro dhinaca maaliyadda ah iyo howlwadeeno ka tirsan xafiiska Hanti-Dhowrka, kuwaas oo si qoto dheer uga qeyb qaatay doodaha iyo is-weydaarsiga aragtiyaha la xiriira talooyinka la soo jeediyay.
Ujeeddada Kulanka
Ujeeddada ugu weyn ee kulankan ayaa ahayd:
- Dib-u-eegista talooyinkii hore ee Hanti-Dhowrka Guud
- Qiimeynta heerka hirgelinta talooyinkaasi
- Dardargelinta fulinta talooyinka wali qabyo ah
- Xoojinta hufnaanta iyo isla xisaabtanka hay’adaha dowliga ah
- Kor u qaadista maamul-wanaagga iyo daahfurnaanta maaliyadeed
Mas’uuliyiinta ka qeyb galay kulanka ayaa isku raacay in dabagal joogto ah lagu sameeyo talooyinka Hanti-Dhowrka ay tahay tiirka ugu muhiimsan ee lagu xaqiijin karo nidaam maamul oo hufan.
Hadalka Furitaanka Kulanka
Kulanka waxaa si rasmi ah u furay Agaasimaha Guud ee Xafiiska Hanti-Dhowrka Guud ee Jubbaland, Mudane Aadan Xareed Cali, kaas oo khudbad dheer ka jeediyay muhiimadda ay leedahay in si dhab ah loo dabagalo talooyinka sanadlaha ah ee Hanti-Dhowrka.
Agaasimaha ayaa xusay in talooyinka la soo saaro aysan micno weyn sameyn karin haddii aan si joogto ah loo dabagelin hirgelintooda. Wuxuu carrabka ku adkeeyay in isla xisaabtan dhab ah lagu gaari karo oo keliya marka hay’adaha dowliga ah ay si daacad ah u qaataan tallooyinka la siiyay.
Doorka Baarlamaanka Jubbaland
Intii uu socday kulanka, xildhibaano ka tirsan Golaha Wakiillada Jubbaland ayaa ka qeyb qaatay doodaha, iyagoo muujiyay doorka sharci-dejinta ee ku aaddan kormeerka iyo dabagalka howlaha maaliyadeed ee dowladda.
Xildhibaanadu waxay adkeeyeen muhiimadda ay leedahay wada shaqeyn dhow oo u dhexeysa Baarlamaanka, Xafiiska Hanti-Dhowrka Guud iyo Wasaaradda Maaliyadda, si loo hubiyo in talooyinka la soo jeediyay ay noqdaan kuwo wax ku ool ah oo si dhab ah u hirgala.
Ka Qeybgalka Wasaaradda Maaliyadda
Shaqaalaha Wasaaradda Maaliyadda Jubbaland ee kulanka ka qeyb galay ayaa soo bandhigay warbixinno la xiriira horumarka laga sameeyay qaar ka mid ah talooyinkii hore. Waxay xuseen in tallaabooyin la taaban karo laga qaaday hagaajinta nidaamka diiwaangelinta dakhliga, xoojinta kontoroollada maaliyadeed iyo yareynta khaladaadka xisaabeed.
Sidoo kale, waxay caddeeyeen in wali ay jiraan caqabado u baahan wada tashi iyo iskaashi dheeraad ah, gaar ahaan dhinacyada la xiriira awoodda shaqaalaha iyo adeegsiga nidaamyada casriga ah ee maareynta maaliyadda.
Hadalka Guddoomiyaha Guddiga Maaliyadda
Ugu dambeyn, Guddoomiyaha Guddiga Maaliyadda ee Golaha Wakiillada Jubbaland, Mudane Cabdirashiid Diiriye Cismaan, ayaa ka hadlay kulanka, isagoo bogaadiyay dadaalka Xafiiska Hanti-Dhowrka Guud ee ku aaddan xoojinta isla xisaabtanka iyo daahfurnaanta maaliyadeed.
Guddoomiyuhu wuxuu ku booriyay hay’adaha dowladda in ay si dhab ah u qaataan talooyinka Hanti-Dhowrka, isla markaana ay adkeeyaan nidaamka maaliyadeed, si loo helo dowladnimo ku dhisan kalsooni, hufnaan iyo isla xisaabtan.
Muhiimadda Kulanka
Kulankan ayaa lagu tilmaamay mid muhiim u ah horumarinta nidaamka maamul iyo maaliyadeed ee Jubbaland. Waxaa la isla qaatay in dabagalka talooyinka Hanti-Dhowrka uu yahay tallaabo muhiim ah oo lagu xaqiijin karo isticmaalka saxda ah ee hantida dadweynaha.
Sidoo kale, kulanka wuxuu horseeday in la helo aragti mideysan oo ku saabsan sida loo xoojin karo wada shaqeynta hay’adaha dowladda iyo sida loo yareyn karo khaladaadka maaliyadeed ee mustaqbalka.
Gunaanad
Gebagebadii, kulanka dabagalka iyo wadatashiga ah ee lagu qiimeynayay talooyinkii Hanti-Dhowrka Guud ee Jubbaland sanadkii hore ayaa muujiyay sida ay Dowladda Jubbaland uga go’an tahay horumarinta isla xisaabtanka, hufnaanta iyo maamul-wanaagga.
Ka qeybgalka ballaaran ee mas’uuliyiinta dowladda, Baarlamaanka iyo Wasaaradda Maaliyadda ayaa caddeeyay in wada shaqeyn dhab ah ay jirto, taas oo saldhig u ah dhismaha nidaam dowladeed oo daahfuran, isla markaana ku shaqeeya danaha guud ee bulshada Jubbaland.
W/Q Abdikadir Jama Mohamed
About the Author
