Ciidamada sida gaarka ah u tababaran ee Danab iyo Ciidamada Kumaandooska Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Jubaland ee Gaashaan ayaa xalay fuliyay howlgallo ballaaran oo si xeel dheer loo qorsheeyay, kuwaas oo ka dhacay Degmada Jilib iyo Deegaanka Hargaysa Yareey ee Gobolka Jubbada Dhexe. Howlgalladan oo ahaa kuwo isku-dhafan, kana fulay dhulka iyo cirka, ayaa lagu beegsaday xarumo ay ku dhuumaaleysanayeen maleeshiyaad iyo horjoogayaal ka tirsanaa kooxda Khawaariijta.
Howlgallada ayaa billowday saqdii dhexe ee xalay, kaddib markii hay’adaha amniga ay heleen xog sirdoon oo sugan, taas oo tilmaamaysay in Khawaariijtu qorsheynayeen falal amni-darro ah oo ka dhan ah shacabka iyo hay’adaha dowladda. Sida ay xaqiijiyeen saraakiisha hoggaaminaysay howlgallada, ujeeddada ugu weyn ayaa ahayd in laga hortago khatarahaas, lana burburiyo saldhigyadii cadowgu ka abaabulayay weerarrada.

Degmada Jilib oo muddooyinkii u dambeeyay ay Khawaariijtu u arkayeen meel ay ku xoogeystaan, ayaa kamid ahayd goobaha ugu muhiimsan ee howlgalku ka dhacay. Ciidamada Danab iyo Gaashaan ayaa si wadajir ah u galay goobo dhowr ah oo ay cadowgu ku sugnaayeen, iyagoo adeegsanayay farsamooyin casri ah iyo qorshe istiraatiiji ah oo si buuxda loo diyaariyay. Intii howlgalku socday, waxaa dhacay iska-horimaadyo culus, hase yeeshee ciidamada dowladda ayaa gacanta sare ku hayay xaaladda.
Sidoo kale, deegaanka Hargaysa Yareey oo ka tirsan Gobolka Jubbada Dhexe ayaa laga fuliyay howlgallo kale oo bartilmaameedkoodu ahaa xarumo ay Khawaariijtu u adeegsanayeen tababarka iyo kaydinta hubka. Ciidamada ayaa halkaasi ku burburiyay xarumo muhiim ah, waxayna heleen hub iyo agab militari oo ay cadowgu u adeegsanayeen falalka argagixiso. Saraakiisha ayaa sheegay in howlgalladan ay ahaayeen kuwo si guul leh ku dhammaaday, isla markaana lagu gaarsiiyay Khawaariijta khasaare baaxad leh.
Saraakiisha hoggaaminaysay howlgallada ayaa warbaahinta u xaqiijiyay in howlgalkan oo ahaa mid dhulka iyo cirka ah lagu dilay 17 xubnood oo ka tirsanaa Khawaariijta, kuwaas oo ay ku jireen maleeshiyaad iyo xubno muhiim u ahaa abaabulka falalka amni-darrada. Sidoo kale, ciidamada ayaa gacanta ku dhigay tiro kale oo maxaabiis ah, kuwaas oo haatan ku jira gacanta hay’adaha amniga si baaritaan dheeraad ah loogu sameeyo.
Intii howlgalladu socdeen, ciidamada Danab iyo Gaashaan ayaa muujiayay isku-duubni, feejignaan iyo xirfad sare, taas oo sababtay in howlgalladu u fuliyaan si degdeg ah oo khasaaro yar ku yimaado dhinaca ciidamada dowladda. Tani waxay muujinaysaa horumarka weyn ee laga sameeyay tayada iyo tababarka ciidamada amniga Jubaland, gaar ahaan kuwa sida gaarka ah u tababaran.
Howlgalladan ayaa qeyb ka ah dadaallada joogtada ah ee Dowladda Jubaland ay ku xaqiijinayso amniga guud ee deegaannada hoos yimaada maamulka, isla markaana ay ku ciribtirayso kooxda Khawaariijta ee khatarta ku ah nabadda iyo xasilloonida bulshada. Dowladda Jubaland ayaa marar badan ku celcelisay in aysan marnaba ka daali doonin dagaalka ka dhanka ah argagixisada, isla markaana ay sii wadeyso howlgallada lagu xaqiijinayo badbaadada shacabka.
Mas’uuliyiin ka tirsan Dowladda Jubaland ayaa sheegay in howlgallada noocan ah ay sii socon doonaan, ayna xoogga saari doonaan la-dagaallanka kooxaha Khawaariijta ee weli ku dhuumaaleysanaya qeybo kamid ah gobollada Jubbooyinka. Waxay sidoo kale xuseen in shacabka laga doonayo inay la shaqeeyaan hay’adaha amniga, kana qeyb qaataan ilaalinta nabadda iyo xasilloonida deegaannadooda.
Ugu dambeyn, howlgalladan xalay ka dhacay Degmada Jilib iyo Deegaanka Hargaysa Yareey ayaa si cad u muujinaya sida ay Dowladda Jubaland uga go’an tahay sugidda amniga iyo la-dagaallanka Khawaariijta. Guulaha laga gaaray howlgalladan ayaa dhiirrigelin u ah ciidamada amniga iyo shacabka, iyagoo xoojinaya rajada ah in deegaannada Jubbooyinka ay noqdaan kuwo nabad ah oo ka caagan falalka argagixiso.
W/Q Abdikadir Jama Mohamed
Sidoo kale, hoos ka aqriso: Wararkii hore ee Amniga Jubbaland